الشيخ محمد تقي بهجت

426

جامع المسائل ( فارسي )

زيادى آن بر عُشر قيمت پدر او ، يا اعتبار به قيمت جنين قبل از سقط شدن او ، احتمالاتى است و احوط صلح است . تعدّد حمل اگر حمل بيش از يكى بود ، براى هر كدام ديه به نحو استقلال ثابت است در مسلم حرّ و ذمّى و مملوك . و كفاره بر جانى قبل از ولوج روح در جنين نيست . ولوج روح و اگر اسقاط بعد از ولوج روح در جنين باشد ، ديه كامله در پسر و نصف آن در دختر است در آزاد مسلمان و در ذمّى . و مضمون در اسقاط مملوك ، قيمت آن است در وقت سقوط . و موت طفل مملوك به سبب جنايت قبل از خروج او يا بعد از خروج او از بطن مادر ، سبب فرق در مضمونٌ به نمىشود . و بايد يقين به ولوج روح و حيات طفل قبل از جنايت ( به مثل حركت مختصهء به احياء و استهلال بعد از خروج و نحو اينها ) و موت او به سبب جنايت و اسقاط باشد تا آن كه تمام ديه ثابت باشد . در ثبوت مراتب مذكوره در جنين حرّ از نطفه تا آخر و ديات مقرره در آنها ، در جنين مملوك ، يا توزيع عُشر قيمت مادر مملوكه اش كه ديهء تامهء جنين روح دار است بر مراتب مذكوره از نطفه و علقه و مضغه و عظم و لحم ، تأمل است و احوط مصالحه است . و بنا بر آن چه مذكور شد در اينجا يا در مواضع ديگر مذكور شده است ، متعلق مىشود به حمل غير نطفه ، انقضاء عدّه و وجوب ديه و حكم استيلاد قبل از سقوط و بعد از آن ، به نحو مناسب هر كدام ؛ و نطفه فقط ديه ثابت مىشود به القاء آن در رحم پس از استقرار . حكم مراتبى كه ديهء مقدّره ندارد و در ما بين مراتب مذكوره جنين كه ديات آنها معين شده است ، به حساب ايام